Perspectiefnota 2019

Inleiding

Graag presenteren wij u de eerste perspectiefnota van dit college in deze raadsperiode. Een raadsperiode waarin de start van de transformatie in het fysieke domein centraal staat. Dit vormt de basis van uw thematisch raadsakkoord, met als belangrijke pijlers:

  • Omgevingsvisie
  • Duurzaamheid
  • Energietransitie
  • Vitale ontwikkeling van dorpen en kernen

Deze onderwerpen wilt u bovendien vanuit het nieuwe besturen gestalte geven. Met als uitgangspunt de representatieve democratie waarbij uw raad uw functie behoudt en versterkt. Horizontale sturing in plaats van top down. Met open vormen van dialoog met belanghebbenden wilt u komen tot een visie op een duurzame samenleving. Waarbij u met de blik naar buiten in verbinding staat met de samenleving en meer ruimte geeft aan wat er leeft in de Heerenveense samenleving.

Thematisch raadsakkoord

Omgevingsvisie
Een belangrijke pijler in deze transformatie van het fysiek domein is de ontwikkeling van de omgevingsvisie en omgevingsplannen. Waarin we niet meer sectoraal kijken en blauwdrukken ontwikkelen, maar een integrale visie ontwikkelen. Met als doel samen een agenda te formuleren voor dialoog in de toekomst én oplossingen te vinden voor de ontwikkelingen die op ons af komen. En daarbij samen richting te geven aan de toekomst van Heerenveen. Deze andere benadering past bij uw visie hoe u samen met inwoners, ondernemers en partners onderwerpen wilt benaderen.

Duurzaamheid en energietransitie
Dit geldt ook voor een andere grote pijler, duurzaamheid. Met onderwerpen als energietransitie, klimaatadaptatie en vergroten biodiversiteit. Deze onderwerpen hebben grote impact voor alle inwoners. Van belang is dat deze inwoners kunnen meepraten, worden geraadpleegd of waar mogelijk meebeslissen.

Energietransitie
Bij de energietransitie heeft u gekozen om samen met inwoners en andere stakeholders oplossingen te vinden deze maatschappelijke opgaven.

Vitale kernen
Bij de vitale ontwikkeling van de centrumfunctie gekozen voor een participatietraject (G1000) dat afsluit met een burgerbesluit.

Via het thematisch raadsakkoord wordt de vernieuwing op het wat en het hoe samengevoegd om goed te kunnen inspelen op de veranderende behoeften, verwachtingen en omstandigheden.

Hoofdlijnenakkoord

Ontwikkeling sociaal domein
Naast de pijlers in het thematisch raadsakkoord zijn er nog meer uitdagingen die op ons pad komen. Wij wijzen u hier specifiek op de financiële houdbaarheid van het sociaal domein. Zoals uit onlangs verschenen rapporten is gebleken is er landelijk sprake van te lage budgetten vooral in de jeugdzorg. Ook dreigen er tekorten op de andere terreinen.
Hierover zijn we als gezamenlijke gemeenten in gesprek VNG en het rijk.
Daarnaast hebben we op provinciaal niveau te maken met ongewenste financiële effecten van het inkoopmodel bij jeugd. Ook hier liggen onderzoeken aan ten grondslag op basis waarvan wij op bestuurlijk niveau in gesprek gaan met aanbieders. Alleen door gezamenlijk optrekken kunnen we oplossingen vinden voor deze ontwikkelingen.

Overige ambities
Daarnaast zijn in het hoofdlijnenakkoord ambities en uitdagingen geformuleerd, aanvullend op het thematisch raadsakkoord. Met ook als basis: samen aan de slag met inwoners, ondernemers en partners vanuit een financieel solide basis. Een greep uit deze ambities:

  • Terugbrengen van het aantal uitkeringsgerechtigden en laaggeletterden
  • Leefbaarheid in dorpen en kernen verbeteren
  • Heerenveen beter bereikbaar
  • Meer aansprekende evenementen passend bij het profiel van Heerenveen
  • Investeren in bedrijventerreinen en banengroei
  • Een pact sluiten met onderwijs, werknemers, bedrijfsleven en overheden
  • Invulling geven aan circulaire economie
  • Invulling geven aan klimaatadaptatie en biodiversiteit
  • Minder lastendruk en een organisatie die klaar is voor de toekomst.

Deze pijlers en ambities uit respectievelijk thematisch raads- en hoofdlijnenakkoord vormen de kern van deze perspectiefnota.

Kernboodschap
Kernboodschap van deze perspectiefnota is dat er structureel financiële ruimte is voor de ambities uit het raads- en hoofdlijnenakkoord. En dat het huidig vastgestelde beleid financieel is geborgd. Echter met een forse kanttekening gezien de financiële tekorten in het sociaal domein. Ook is het de vraag of de structurele ruimte in de toekomst voldoende is voor de pijlers en ambities. Dat is nu nog niet te overzien

Toelichting kanttekeningen

Sociaal domein
Een forse kanttekening moet worden gemaakt ten aanzien van het sociaal domein. Deze perspectiefnota bevat de minimaal noodzakelijke uitzettingen in de budgetten voor het sociaal domein. Hier is dus sprake van een hoog risicoprofiel. Dit houdt in dat de kans groot is dat nog meer budgetuitzettingen noodzakelijk zijn. Overigens vinden er momenteel intensieve gesprekken plaats met de VNG en rijk over de landelijk te krappe budgetten in het sociaal domein. Vooralsnog bepaalt het sociaal domein, net als bij andere gemeenten, de financiële ruimte voor onze ambities.

Jeugd
Ook is in deze Perspectiefnota nog geen structureel rekening gehouden met het tekort van bijna € 4 miljoen op de Jeugdzorg. Deze tekorten kunnen wij komende twee jaren opvangen via het weerstandsvermogen. Deze periode gebruiken we om samen met aanbieders de nadelige effecten van het nieuwe inkoopmodel te minimaliseren. Ook verwachten wij dat het rijk de aantoonbare tekorten in de rijksbudgetten gaat compenseren.

Dekking binnen beschikbare budgetten
Ook vangen wij voor een bedrag van € 1,2 miljoen aan onontkoombare financiële uitzettingen op binnen de beschikbare budgetten door deze optimaal te benutten.
Uit de jaarrekening blijkt dat ruimte zit in sommige budgetten. Deze uitzettingen zijn zichtbaar gemaakt in de thema’s. Een deel daarvan heeft een structureel karakter. Als de bestaande budgetten toch onvoldoende ruimte bieden om deze uitzettingen op te vangen, leggen we deze uitzettingen mogelijk later alsnog aan u voor.

Structureel benodigde en beschikbare budget voor pijlers en ambitie onzeker
Ook wijzen wij u erop dat in het eerste jaar worden vooral incidentele middelen ingezet voor planvorming op de pijlers en ambities. Hier zullen mogelijk ook structurele budgetvragen uit voortkomen. Het financieel perspectief biedt weliswaar ruimte voor de ambities van uw raad. Echter we weten nog niet wat structureel het effect zal zijn en evenmin weten we wat het Rijk financieel gaat doen op de grote maatschappelijke opgaven in het fysieke domein en op de tekorten in het sociaal domein.
Het kan zijn dat wij in de toekomst mogelijke scherpere keuzes moeten maken om ambities waar te maken.

De combinatie van ruimte voor de pijlers én ambities in relatie tot een financieel duurzaam beleid zal de komende jaren één van onze grote uitdagingen blijven.

Compensatie Algemene uitkering gemeentefonds
In de cijfers van de perspectiefnota is nog geen rekening gehouden met de (eventuele) compensatie vanuit de rijksoverheid op het gebied van bijvoorbeeld de Veiligheidsregio, duurzaamheid en participatie. De inkomsten die uit de algemene uitkering gemeentefonds zijn opgenomen, komen uit de laatste circulaire van december 2018. In de begroting 2020 worden de uitkomsten uit de meicirculaire 2019 verwerkt.

Uitkomsten
Deze perspectiefnota laat voor het eerste jaar een tekort zien en een positieve uitkomst
voor de jaren 2021-2023. Het tekort voor de jaarschijf 2020 wordt eenmalig onttrokken aan de algemene reserve. Daar waar we hogere uitgaven verwachten zijn deze al opgenomen. In de meicirculaire verwachten wij dat deze op onderdelen deels nog zullen worden gecompenseerd. Bij de begroting kan er dus sprake zijn van een gewijzigd beeld van deze uitkomsten.

Uitkomsten begroting 2020-2023

Bedrag x € 1.000

2020

2021

2022

2023

Einduitkomsten begroting 2019

1.768

3.685

3.738

3.738

Doorwerking verzamelbesluit 2019-1

687

496

879

916

Beginstand begroting 2020-2023

2.455

4.181

4.617

4.654

Structurele mutaties Perspectiefnota 2019

-2.820

-2.430

-1.977

-2.621

Structurele uitkomsten begroting 2020-2023

-365

1.751

2.640

2.033

Incidentele mutaties Perspectiefnota 2019

-310

-1.178

-493

0

Dekking algemene reserve

675

0

0

0

Saldo begroting 2020-2023

0

573

2.147

2.033

Wij vertrouwen er op u  met deze perspectiefnota in staat te stellen een gedegen afweging te maken over de inzet van de financiële middelen, gekoppeld aan onontkoombare uitzettingen én aan uw ambities.

Burgemeester en wethouders van Heerenveen,
De gemeentesecretaris,            De burgemeester,

J. van Leeuwestijn               T.J. van der Zwan

ga terug